Mandala là gì?

Mandala - sự hợp nhất của Từ bi và Trí tuệ

Mandala là thuật ngữ của Phật giáo Kim Cương thừa, nghĩa là sự hợp nhất của từ bi và trí tuệ. Theo nghĩa đen, Mandala chính là vũ trụ, bao gồm  vòng bên ngoài và phần trung tâm tinh túy. Mandala như thể là toàn bộ vũ trụ tràn ngập tình thương yêu với tâm điểm là trí tuệ.

Nếu giải nghĩa của từ Mandala trong tiếng Phạn thì chữ «Man» biểu trưng cho tâm và chữ “dou” (hay “dala”) biểu trưng cho các hoạt động công hạnh.Vậy nên, tâm từ bi cần phải được hiện thực hóa qua các hoạt động của tình yêu thương đích thực.

Mandala là cách thức đặc trưng của Kim Cương thừa, vì nguyên lý của Kim Cương thừa là hợp nhất tất thảy Tiểu vũ trụ (vũ trụ bên trong) và Đại vũ trụ (vũ trụ bên ngoài) vào sự thực hành. Ví dụ, nếu muốn thực hành pháp tu Bản tôn Phật Quan Âm, bạn cần tập trung vào tâm từ bi và cần hợp nhất hết thảy Pháp giới vào phương pháp trưởng dưỡng tâm từ bi. Bởi vậy, trong Kim Cương thừa, thực hành Mandala rất quan trọng.

Theo đó, khi thực hành các pháp tu Đức Phật A Di Đà, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, Đức Quan Âm, Trí tuệ Văn Thù hay Kim cương Thượng sư Liên Hoa Sinh, chúng ta tu tập với phương pháp hợp nhất toàn bộ vũ trụ vào sự hiểu biết, nhất tâm vào sự giác ngộ. Kim Cương thừa sử dụng Mandala để hợp nhất toàn bộ vũ trụ trong sự thực hành với mục đích chính để khai triển tâm từ bi và trí tuệ. Khi Từ bi - Trí tuệ viên mãn đủ đầy và được hợp nhất trong tâm thì lúc đó hành giả sẽ chứng đạt giác ngộ.

Mandala được làm bằng các chất liệu khác nhau. Ngày nay, mọi người thường  nói về Mandala cát vì dường như chất liệu này có tính thẩm mỹ cao. Ngoài ra, Mandala  còn được vẽ thành tranh, trên giấy. Bạn cũng có thể xây dựng các kiến trúc như nhà ở, Bảo tháp, tự viện theo đồ hình Mandala. Tất cả những hình thức Mandala bên ngoài nói trên có ý nghĩa biểu tượng, còn Mandala thực sự chính là vũ trụ. Toàn bộ sự vật, hiện tượng được hợp nhất trong Mandala.

Một Mandala thực sự chính là tự tính tâm giác ngộ của mỗi chúng ta. Nhiều người không hiểu biết chút gì về giác ngộ. Họ cho rằng giác ngộ là thứ gì như sự tĩnh tại bất động hay một vầng hào quang rực rỡ hiện trên đỉnh đầu ai đó. Đó là hiểu biết sai lầm. Giác ngộ không là gì khác ngoài sự hợp nhất của toàn thể vũ trụ vào trong thiền định. Thời điểm bạn chứng đạt sự hợp nhất của Từ bi và Trí tuệ mới là sự giác ngộ chân chính. Qua các biểu tượng và đồ hình siêu việt, phẩm chất và tự tính giác ngộ được hiển lộ trong Mandala, việc thực hành thiền định Mandala sẽ giúp chúng ta dần chứng đạt mốc thành tựu tâm linh cao nhất này.

Tại trung tâm của Mandala, bạn sẽ thấy hình của Đức Phật Bản tôn hoặc chủng tử tự của Bản tôn mà bạn thực hành. Tùy từng Bản tôn thiền định, chữ chủng tử có thể là “OM”, “HUNG” hay là “SHRI” như Mandala Đức Quan Âm tại đây hoặc bất kì chữ chủng tử giác ngộ nào khác. Các Bản tôn an tọa tại trung tâm Mandala và kết các Mật ấn khác nhau, có khi là ấn Thí Vô Úy, Hộ trì, Kim cương, đôi khi Ngài cầm các pháp khí Tam Muội Da như liên hoa, bảo bình hay tràng hạt, v.v... Những biểu tượng ở trung tâm Mandala đều biểu trưng cho trí tuệ hiểu biết.

Trích khai thị của Đức Pháp Vương Gyalwang Drukpa trong Pháp hội quán đỉnh Quan Âm,
- Thiền Viện Vạn Hạnh, Đà Lạt, tháng 3/2010.