Đọc ngọn tháp như đọc kinh

Đại Bảo Tháp cao 37 mét. Con số ấy không ngẫu nhiên - và từ nền đến đỉnh, mỗi phần của ngôi tháp là một trang kinh viết bằng đá và vàng.

Câu hỏi tôi nghe nhiều nhất từ khách hành hương, khi họ lần đầu đứng trước Đại Bảo Tháp và ngước nhìn lên, là: “Tại sao tháp lại cao đến vậy?”

Tháp cao 37 mét, nêu biểu cho 37 phẩm trợ đạo - những pháp tu trợ giúp sự giác ngộ, bao quát những gì cốt yếu nhất của con đường thực hành. Buổi sáng, đỉnh tháp dát vàng đón ánh bình minh. Chiều xuống, sắc vàng lại ánh lên trong nắng muộn.

Nhưng chiều cao mới là trang đầu. Hãy cùng tôi đọc tiếp, từ dưới lên.

Nền vuông - bắt đầu từ chỗ ta đứng

Nền tháp hình vuông, bốn cạnh hướng về bốn phương. Tôi từng hỏi Đức Pháp Vương vì sao không làm nền tròn, khi mạn-đà-la vốn thường được hình dung là hình tròn. Ngài đáp:

“Vòng tròn là lý tưởng, là đầy đủ, là giác ngộ. Hình vuông là thực tế, là mặt đất, là chỗ đứng của chúng ta. Bảo Tháp bắt đầu từ hình vuông vì sự giác ngộ bắt đầu từ chỗ chúng ta đứng - không phải từ nơi nào xa xôi.”

Trước khi lên nền chính, bạn sẽ bước qua ba bậc thang - gợi nhắc sự quy y Tam Bảo: Phật, Pháp, Tăng. Mỗi bước là một lần quy y không thành tiếng.

Thân vòm - lòng tháp dung chứa

Từ nền vuông, thân tháp nở ra thành khối vòm tròn đầy, gọi là aṇḍa - “quả trứng”. Không gian bên trong gọi là garbha - “thai tạng”.

Trong lòng tháp, chư Phật và chư bản tôn được an trí theo đúng phương vị của mạn-đà-la. Tầng vòm phía trên là mạn-đà-la Kim Cương giới Ngũ Trí Phật. Kinh văn, xá lợi, tôn tượng và pháp khí linh thiêng nằm lặng trong lòng tháp.

Có những điều thiêng liêng ta không nhìn thấy, nhưng vẫn cảm nhận được, khi đứng trước tháp với lòng cung kính.

Đôi mắt Phật - không quay đi

Trên phần kiến trúc vuông phía trên thân vòm, gọi là harmikā, đôi mắt Phật nhìn ra bốn phương.

Khi tôi phác thảo đôi mắt này, Đức Pháp Vương lưu ý tôi từng đường nét. Càng vẽ, tôi càng thấy ánh nhìn ấy không cho phép mình thờ ơ. Một đôi mắt luôn mở trước nỗi khổ của chúng sinh. Không quay đi.

Giữa đôi mắt là một nét uốn, thường được giải thích là số một trong chữ số Nepal - biểu tượng của sự hợp nhất, lời mời bớt phân biệt mình với người.

Mười ba tầng dát vàng - buông từng lớp

Từ harmikā, mười ba tầng tháp vươn lên, nhỏ dần về đỉnh như một ngọn lửa. Mười ba tầng tượng trưng cho những cấp độ trên đường giác ngộ. Nhìn chúng thu nhỏ dần, tôi nghĩ đến việc buông từng lớp chấp trước - từ phiền não thô nặng đến những mê lầm vi tế nhất.

Tôi nhớ buổi sáng mùa đông lớp vàng lá đầu tiên được dát lên tháp. Ánh nắng chạm vào bề mặt vàng. Cả đội thợ đứng lặng. Không ai nói một lời.

Đỉnh tháp - lọng, trăng và bảo châu

Trên cùng là lọng báu, vầng trăng và bảo châu. Lọng báu xòe rộng như bóng mát dành cho bất kỳ ai tìm đến. Vầng trăng lưỡi liềm gợi vẻ dịu mát của hạnh nguyện Bồ Tát. Viên ngọc như ý - cintāmaṇi - trên cùng là sự viên mãn của những phẩm tính giác ngộ.

Từ nền vững chãi đến bảo châu trên đỉnh: đứng vững trong giới hạnh, mở lòng từ bi, và để trí tuệ sáng dần. Đọc ngọn tháp như đọc kinh là vậy.

Khi bạn đến Tây Thiên

Hãy đi nhiễu quanh tháp theo chiều kim đồng hồ, giữ ngôi tháp về bên phải. Mỗi vòng, ngước nhìn một phần khác của tháp - và đọc nó.

Năm sắc màu ở bốn cổng và trung tâm - và vì sao màu xanh lam làm cơn giận dịu đi.

Bài trước: Năm sắc màu, năm trí tuệ

Xem lại bài trước TẠI ĐÂY.

Khám phá Kiến trúc Đại Bảo Tháp: hành trình giác ngộ trên đất Việt: daibaothapmandalataythien.org/ldp/kien-truc