11. Nỗi sợ hãi và đơn độc của vong linh sau khi chết

Khi để tuột mất cơ hội giải thoát thứ ba, thần thức sợ hãi, hoang mang đến tột cùng do phải chịu quá nhiều sự nhiễu loạn khổ đau. Nhưng nếu thần thức có thể quán chiếu và đưa mọi âm thanh nghe được hòa tan vào bản chất tính không, và an trụ tâm trong thiền định, thần thức sẽ dần thoát khỏi nỗi sợ hãi kinh hoàng và không bị dày vỏ bởi cảm giác đơn độc, không chỗ tựa nương.

Nỗi sợ hãi, bất an luôn ngự trị sâu xa trong tiềm thức

Sâu xa trong tiềm thức, chúng ta luôn luôn sợ hãi. Mọi sự vật hiện tượng tồn tại trên thế gian này đối với bạn đều chứa đựng những mối đe dọa nào đó. Chẳng hạn như, rất nhiều người trong chúng ta không thể ngủ một mình, nhất là khi đêm đến. Một số người không dám đi dạo một mình trong vườn lúc đêm tối, bởi họ cảm giác sợ hãi lạ lùng. Nhờ có ánh đèn điện hoặc ánh sáng ban ngày, chúng ta mới cảm thấy an tâm một chút, tuy nhiên đó chỉ là cảm giác. Hoàn cảnh điều kiện bên ngoài dường như khiến bạn cảm thấy tương đối an ổn. Chẳng hạn như, mái nhà có thể cho bạn cảm giác an toàn, bạn thường tự nhủ: "Ồ, tôi đang được an toàn, tôi đang được đảm bảo, vì có mái nhà trên đầu che chở cho tôi”. Thực chất không phải như vậy. Mái nhà chỉ tạo cảm giác an toàn nhất thời, nó chỉ như sự tự huyễn hoặc của chính bạn. Bạn sẽ ra sao nếu không có mái nhà chở che?

Tôi muốn nói rằng đó không phải sự an ổn tuyệt đối mà đó chỉ là sự an ổn nhất thời, do bạn cảm thấy một cách tương đối mà thôi. Nếu như màn đêm buông xuống, nếu như không có mái nhà, người thân, bè bạn, không có những điều kiện trợ duyên nhất định, bạn sẽ cảm thấy trống trải, sợ hãi. Khi đó, nỗi sợ hãi tiềm ẩn trong bạn sẽ dấy khởi, bạn chẳng biết làm gì mà chỉ run sợ, hoảng hốt, vô vọng, thậm chí không thể bình tâm trở lại khi mất đi tất cả những yếu tố bên ngoài mà mình vẫn thường tìm đến nương tựa kia. Đây chính là bản chất của chúng ta, nỗi sợ hãi luôn chế ngự và thao túng chúng ta. Chúng ta không được an ổn, tự tại như vẻ bề ngoài, hay như ta vẫn hằng tưởng.

Khi cái chết bất thình lình ập đến, rơi vào trạng thái Bardo của cái chết, bản chất và tiềm thức sâu xa nơi bạn sẽ tự hiển lộ, những thói quen, xu hướng từ trong tiềm thức của bạn sẽ dấy khởi. Lý do là vì, trong giai đoạn đó, bạn không còn những yếu tố bên ngoài ràng buộc như nhà cửa, vợ chồng, người thân, bạn bè, thậm chí thân thể vật lý cũng không còn để bạn có thể nương tựa. Bạn không còn bất cứ thứ gì ngoại trừ sự sợ hãi ngập tràn và được nhân lên gấp bội khi cộng hưởng với những hoàn cảnh khổ đau của cái chết mà bạn chưa từng một lần ý thức và trải nghiệm (thực tế là bạn đã trôi lăn trong sinh tử hàng vô lượng kiếp nhưng mỗi khi đến với cuộc đời mới, bạn lại không hề nhớ chút nào về những trải nghiệm này).  Bạn phải đối mặt với muôn vàn khó khăn không giống như khi còn sống. Người ta gọi đó là những giờ phút đáng sợ trong quá trình Bardo chết. Sự sợ hãi đến từ vô minh, không phải từ bất cứ điều gì khác. Sự sợ hãi bộc lộ điểm yếu của chính bạn. Nếu bạn yếu đuối, mê mờ, sự sợ hãi sẽ dấy khởi, nếu bạn mạnh mẽ, vô uý, sự sợ hãi sẽ không có chỗ để lấn át, hoành hành.

Nếu bạn có đủ sức mạnh từ nội tâm, bạn sẽ không sợ hãi, dao động dù bên ngoài mọi điều ghê gớm, đáng sợ đang xảy ra. Chẳng hạn như, khi có cả bầy chó dữ sủa lên ghê rợn và ráo riết chạy đuổi theo bạn, nếu bạn không hoảng sợ, bạn chỉ cần bình tĩnh an nhiên dừng lại đối mặt, bầy chó lập tức sẽ tản đi chỗ khác. Nếu bạn không mạnh mẽ, đương nhiên bầy chó sẽ tức khắc tấn công bạn, cắn xé bạn, ăn tươi nuốt sống bạn, khiến bạn càng sợ hãi và hoảng loạn hơn nữa. Tương tự như vậy, một khi tâm bạn dấy khởi sợ hãi, hàng loạt cảm giác bất an khác cũng sẽ đồng loạt xuất hiện vì chúng được chiêu vời bởi sự yếu đuối trong tâm bạn.

Bốn loại âm thanh ghê rợn gây ra bởi tâm vọng tưởng, tứ đại và ác nghiệp

Ở giai đoạn tiếp theo của Bardo, người chết sẽ trải nghiệm bốn loại âm thanh này.

Âm thanh thứ nhất giống như tiếng vỡ, tiếng đập chát chúa hay tiếng núi lở ầm ầm. Âm thanh này do vọng tưởng của thần thức cùng hai nguyên tố Khí và Địa đại tạo nên. Hai nguyên tố này, khi cộng hưởng bởi các ác nghiệp, sẽ hình thành nên những âm thanh lớn vô cùng đáng sợ và rùng rợn.

Âm thanh ghê rợn thứ hai được tạo thành bởi Khí và Thủy đại. Khí và Thủy đại bị ảnh hưởng bởi các ác nghiệp, bạn sẽ thấy âm thanh được tạo ra giống như tiếng những đợt sóng khủng khiếp của đại dương đang phẫn nộ. Dĩ nhiên là không hề có đại dương, không hề có sóng biển, nhưng thần thức có cảm giác mình đang chơi vơi giữa những đợt sóng triều vĩ đại khiến họ vô cùng sợ hãi.

Âm thanh ghê rợn thứ ba, được ví như cơn cuồng phong của ngày tận thế, hay cơn bão tố khủng khiếp có thể cuốn phăng và hủy diệt tất cả. Lúc đó, không nơi chốn quy y, nương tựa, không bạn bè, người thân bên cạnh, thần thức đơn độc một mình trong âm thanh rú gầm khủng khiếp ấy. Âm thanh đó phát xuất từ Phong đại, chúng ta gọi đó là yếu tố Khí của Phong đại.

Âm thanh khủng khiếp thứ tư liên quan đến yếu tố Khí của Hỏa đại. Khi Khí của Hỏa đại bị cộng hưởng bởi những ác nghiệp, âm thanh của nó giống như tiếng đám cháy lớn của rừng đại ngàn. Lúc này đây, khi chỉ dừng lại ở luận bàn, chúng ta thấy điều đó thật đơn giản và chỉ như lời nói thoảng qua. Tuy nhiên, khi thực tế xảy ra với bạn trong tiến trình Bardo chết và tái sinh, âm thanh đó thực sự vô cùng khủng khiếp, tưởng như bạn nghe thấy rất rõ ràng đám cháy rừng cuồng nộ đang ập đến từ xa hàng vạn dặm, mà không có cách nào chạy trốn, chỉ biết chờ đợi trong hoảng loạn, tuyệt vọng.       

Tất cả những trải nghiệm đến với thần thức đều vô cùng sống động, trực tiếp và được nhận một cách chắc chắn như thật, thần thức nghe thấy tất cả mọi âm thanh ghê rợn đó nhưng không có cách nào thoát khỏi chúng.

Thực hành hòa nhập tất cả âm thanh vào trong Đại Thủ Ấn

Khi muôn ngàn ngọn núi va nhau

Sụp đổ ầm ầm, đại dương gào thét,

Những khu rừng lửa cháy bùng mãnh liệt

Cơn giông tố thảm khốc nổi lên,

Lòng kiền thành con tha thiết nguyện xin

Bậc Thượng sư rủ lòng thương bi mẫn

Gia trì chúng con nhận ra chân thật

Đó là âm thanh của tự tính chân như.

Khi trải nghiệm về những âm thanh ghê rợn này, thần thức có thể thực hành như một cơ hội đạt được giải thoát. Hãy lắng nghe và giác ngộ bản chất tính không của mọi âm thanh để hòa nhập tất cả âm thanh vào trong Đại Thủ Ấn. Để làm được điều này, chúng ta cần phải tư duy quán xét và vận dụng thực hành tới mức nhuần nhuyễn, thuần thục. Chúng ta phải bắt đầu ngay từ hôm nay, bất cứ âm thanh nào nghe được, như tiếng máy bay, tiếng ô tô, tiếng nước chảy, tiếng người nói,… tất thảy phải được bạn tư duy, quán chiếu để nhận ra bản chất tính không của chúng.

Bạn phải nhận ra được bản chất của chúng là như huyễn, từ đó đưa chúng hòa tan vào tính không. Điều này khác với tập quán của chúng ta hàng ngày. Vì vô minh, ảo tưởng, chúng ta cho rằng các âm thanh là có thật và tồn tại một cách thực sự. Thật ra, chúng không hề tồn tại, về bản chất rốt ráo, chúng không có thật, chúng là hư huyễn. Như vậy, là một hành giả chân chính, ngay từ lúc này trở đi, chúng ta phải liên tục tư duy quán chiếu sâu sắc về chân lý này. Bằng không, nếu ngay khi còn sống bạn không làm được điều đó, thì khi trải qua giai đoạn Bardo của cái chết, khi nghe vô số âm thanh khủng khiếp đem lại những cảm thụ ghê rợn ấy, bạn sẽ rất khó có thể thực hành quán chiếu như vậy cho dù có thể bạn biết rất rõ rằng cần phải quán chiếu một cách miên mật về điều này.