Bồ đề tâm - Trái tim hướng về giác ngộ

Trước khi chúng ta nói về cách thực hành, hãy cùng hiểu rõ: Bồ-đề Tâm thật sự là gì?

Từ “Bồ-đề Tâm” nghe có vẻ cao siêu — nhưng thật ra, nếu chúng ta chia nó ra theo đúng nghĩa gốc Phạn ngữ (Sanskrit), thì lại vô cùng đơn giản và đẹp đẽ. Đức Pháp Vương giải thích:

“Bodhi có nghĩa là giác ngộ. Bodhi là giác ngộ — là sự tự do tuyệt đối, sự tự do trọn vẹn. Đó là Bodhi. Chitta là trái tim — trái tim hướng về Bodhi, hướng về giác ngộ, hướng về sự tự do trọn vẹn. Đó chính là Bodhicitta.” 
~ Đức Pháp Vương Gyalwang Drukpa

Một định nghĩa đơn giản

Hãy để Thầy nhắc lại một cách giản dị nhất:

BỒ-ĐỀ TÂM = TRÁI TIM HƯỚNG VỀ GIÁC NGỘ

Nhưng giác ngộ không phải chỉ cho mình — đây là điểm quan trọng nhất. Trong Đại Thừa, giác ngộ luôn gắn liền với tình thương yêu cho tất cả chúng sinh. Một trái tim chỉ mong giác ngộ cho riêng mình thôi thì chưa phải là Bồ-đề Tâm — đó chỉ là tâm cầu giải thoát cá nhân.

Bồ-đề Tâm là trái tim mong cầu giác ngộ cho chính mình, ĐỒNG THỜI, cho tất cả chúng sinh khác — bởi vì chính mình chưa giác ngộ thì chưa đủ khả năng đưa người khác đến giác ngộ. Nó giống như: bạn phải biết bơi trước khi cứu được người chết đuối.

Tại sao trái tim quan trọng?

Trong lời giảng, Đức Pháp Vương liên tục nhấn mạnh từ “trái tim” (chitta). Ngài lặp đi lặp lại: phải có trái tim trong thực hành. Trái tim ở đây không phải là trái tim vật lý — mà là sự chân thành, sự chân thực, sự sâu lắng từ nơi sâu thẳm nhất trong con người bạn.

“Chữ Chitta là trái tim hay là tấm lòng — là điều vô cùng quan trọng. Tất cả mọi sự thực hành đều cần bắt nguồn từ sâu thẳm trong trái tim mình.”

~ Đức Pháp Vương Gyalwang Drukpa

Vì sao Ngài nhấn mạnh điều này? Bởi chúng ta rất dễ rơi vào việc “thực hành bằng môi, không bằng tim”. Chúng ta có thể quỳ lạy nhiều, tụng kinh nhiều, làm từ thiện nhiều — nhưng nếu trái tim không tham dự, tất cả những điều đó chỉ là hình thức bề ngoài, không mang lại chuyển hóa thật sự.

CÂU HỎI QUÁN CHIẾU

1.  Bạn hiểu “giác ngộ” có nghĩa là gì? Đó là gì đối với bạn?

2.  Trái tim bạn có đang thật sự hướng về giác ngộ — không chỉ cho mình, mà cho cả những người khác?

3.  Có phải đôi khi bạn thực hành bằng môi mà không bằng tim?

(Trích ấn phẩm "Trái tim Bồ đề - Cẩm nang toàn diện cho Bồ tât mới" do Đức Gyalwamg Drukpa trước tác)