Khám phá kho báu năng lực Từ bi và Trí tuệ nơi mỗi người

Danh hiệu của Đức Phật Thích Ca bao gồm cả hai khía cạnh Từ bi và Trí tuệ. Là đệ tử của Phật chúng ta phải thừa hưởng được gia tài Ngài để lại cho chúng sinh. Đó chính là kho báu của năng lực Từ bi và Trí tuệ. Gia tài ấy ai cũng có nhưng do chúng ta quên mất cách dùng nên vẫn mãi mắc mớ, loanh quanh trong vòng luân hồi đau khổ.

Bồ Đề Đạo tràng, nơi Đức Phật thiền định trong 49 ngày

Trong 3 đối tượng của Tam quy, đối tượng đầu tiên là Đức Bản sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Ngài là bậc Giác ngộ đã thấu rõ chân lý của vạn pháp, thị hiện trong hình tướng loài người để khai sáng Ánh đạo vàng. Bậc Giác ngộ đã đản sinh cách đây 2.500 năm tại Ấn Độ với tiểu sử, công hạnh được lịch sử ghi nhận rõ ràng. Những Thánh tích nơi Đức Phật đản sinh, chuyển pháp luân, hoằng pháp hay thể nhập Niết Bàn đều còn được lưu dấu. Tất cả giáo lý chúng ta được tiếp cận ngày nay đều do Đức Phật Thích Ca tuyên thuyết, các bậc Thầy giác ngộ sau này đều phát huy giáo pháp của Ngài. Là những người con Phật, chúng ta phải hiểu ý nghĩa danh hiệu của Ngài và tri ân Bậc Thầy gốc của mình.

Trên thực tế, Đức Phật chưa từng bao giờ bỏ rơi mà vẫn ở bên cạnh âm thầm nâng đỡ chúng sinh, chỉ do nghiệp chướng ngăn che nên chúng ta không nhận thấy Ngài. Nhưng nếu có lòng thành kính, đức tin chí thành hướng về Quy y nơi Ngài thì đồng thanh tương ứng sẽ có thể cảm thấu sự hiện diện gia trì của Ngài. Cho nên chúng ta có đức tin rằng Đức Phật vẫn ở đây, vẫn luôn luôn bên cạnh và không bao giờ từ bỏ hạnh nguyện cứu độ chúng sinh.

Khi quy y Đức Bản sư Thích Ca Mâu Ni, chúng ta phải hiểu về hồng danh cũng như những công hạnh và năng lực của Ngài. Chữ Thích Ca Mâu Ni Phật là phiên âm từ tiếng Ấn Độ. Khi dịch nghĩa sang tiếng Hán có hai nghĩa là Năng nhân và Tịch mặc. “Năng nhân” có nghĩa là “sức mạnh của lòng từ bi” vô ngã bình đẳng. Đây là năng lực vĩ đại để Đức Phật có thể cứu khổ cho chúng sinh. Tình thương của Đức Phật bình đẳng, có năng lực chuyển hóa mọi khổ đau giúp chúng sinh chứng đạt hạnh phúc giác ngộ.

Chính lòng từ bi đã trở thành năng lực để Ngài có thể thị hiện vô số thân, bất cứ ai cầu đến, Ngài đều có thể cứu khổ. Sức mạnh của lòng từ bi đã giúp Đức Phật trải qua bao nhiêu kiếp không nhàm mỏi trong sự nghiệp cứu độ chúng sinh. Cho nên Ngài có danh hiệu là “Năng nhân” hay cũng có nghĩa là “Từ bi”.

“Tịch mặc” có nghĩa là Trí tuệ, trong đó “Tịch” là có trí tuệ thấu đáo ngoại cảnh, “Mặc” là có trí tuệ để đối diện chính nội tâm mình. Ngoại cảnh bên ngoài bao gồm thành bại, thịnh suy, vinh nhục, khen chê, đói khát, nóng lạnh hay khổ thuộc về bên ngoài không làm dao động Đức Phật. Trong lịch sử Đức Phật Thích Ca có câu “Núi tuyết tu hành sáu năm khổ hạnh”. Những năm dài tu hành khổ hạnh nhịn ăn uống, chịu bao vất vả chưa bao giờ làm Ngài nao núng.

Hoàng phi Magandhiya vì căm hận Đức Phật đã thuê người chửi mắng Ngài trong lúc Ngài đi khất thực

Khi Đức Phật ngồi thiền định trên đệm cỏ Kusha dưới gốc cây Bồ Đề, tâm Ngài nhất mực kiên định và quyết chí. Ngài tự phát nguyện rằng: “Dù thân khô héo, ta thề không thoái chuyển. Dù xương vỡ vụn và mục nát, da nứt nẻ hay khô cứng, ta thề không từ bỏ sự chiêm nghiệm về lòng từ ái – nguồn gốc của sự giác ngộ. Khoảnh khắc này thật vô cùng hy hữu, cho đến hết kiếp này ta cũng sẽ không còn cơ hội có thêm lần nữa”. Sau này, trong Kinh Pháp Cú, Đức Phật đã dạy rằng: “Thắng vạn quân địch ngoài chiến trận chưa phải là chiến công oanh liệt nhất, chiến thắng chính mình mới là chiến công oanh liệt nhất”. Sức mạnh nội tâm đã khiến Ngài chiến thắng mọi ngoại cảnh. Đối trước thành bại, thịnh suy, vinh nhục, đói khát, khen chê…, tâm Ngài vẫn bất động cho nên gọi Ngài là «Tịch». Còn chữ «Mặc» thể hiện sức mạnh của Ngài không để các trạng thái tâm chi phối, những ma chướng đến từ tâm tham, sân, giận, ghét, ái dục, vô minh đều không làm Ngài dao động. Còn chúng sinh vô minh vần xoay trong sáu đạo luân hồi luôn bị ngoại cảnh và những xúc tình tiêu cực tham, sân, si,… chi phối.

Hiểu về danh hiệu của Đức Phật giúp bạn nhận thức rõ ràng rằng Đức Phật là bậc toàn giác, toàn tri, với năng lực từ bi, uy dũng vô song không gì có thể so sánh được. Bởi vậy, chúng ta phải rất tri ân phúc duyên được làm đệ tử quy y dưới gót sen của Ngài!

(Nhóm ĐBT biên soạn)