Thương Phật, nhưng cả nhà chưa cùng một niềm tin

Có người thương Phật rất nhiều. Nhưng cứ nhắc đến chuyện lập ban thờ, trong nhà lại nổi lên một cuộc cãi vã. Người ấy buồn vì nghĩ mình bị ngăn cản. Người thân cũng buồn, vì thấy từ ngày học đạo, con cháu mình không còn chịu lắng nghe.

Nếu bạn đang ở giữa hoàn cảnh ấy, bài viết này dành cho bạn.

Nghe cho rõ nỗi lo trước khi nói

Điều đầu tiên là bình tĩnh tìm xem điều gì đang thực sự làm mọi người bất an. Có người không phản đối đạo Phật, chỉ lo khói hương ảnh hưởng sức khỏe. Có người lo chi phí. Có người sợ căn nhà chung bị thay đổi mà mình chưa được hỏi ý. Cũng có gia đình theo tín ngưỡng khác và muốn gìn giữ truyền thống của họ.

Nếu chưa nghe rõ nỗi lo, mình rất dễ gọi tất cả là “chướng ngại”, rồi vô tình đối xử với người thân như người đối nghịch.

Mở lời bằng điều cụ thể

• Với cha mẹ, bạn có thể thưa:

“Thưa bố mẹ, con muốn học Phật để tập sống điềm đạm, biết hiếu kính và có trách nhiệm hơn. Con biết đây là nhà chung, nên con muốn bàn với bố mẹ trước. Nếu bố mẹ chưa thuận việc lập ban thờ, con xin dùng một tôn ảnh nhỏ trong lúc tụng niệm, xong con cất gọn. Con không mở tiếng lớn hay đốt hương làm ảnh hưởng mọi người. Bố mẹ đang lo điều gì, xin nói để con hiểu.”

Nói xong, hãy dành thời gian để nghe thật, đừng chỉ chờ đến lượt mình thuyết phục tiếp.

Nếu gia đình có tín ngưỡng khác, có thể thưa thêm:

“Con kính trọng niềm tin của bố mẹ. Con không yêu cầu bố mẹ đổi tín ngưỡng hay cùng làm lễ với con. Con chỉ mong mình thống nhất một cách sinh hoạt, để con giữ việc học đạo mà bố mẹ vẫn được thoải mái trong nhà.”

• Với bạn đời, lời có thể gần gũi hơn:

“Anh (em) muốn dành một góc nhỏ để niệm Phật và lắng lại mỗi ngày. Đây là không gian của cả hai, nên mình cùng chọn chỗ và giờ cho phù hợp nhé. Điều gì khiến em (anh) chưa yên tâm?”

Lời hứa cần đi cùng việc làm. Đừng lấy thời khóa làm lý do đẩy việc nhà sang người kia.

Xin tránh những câu như: “Anh không cho thờ Phật là anh tạo nghiệp”, “Bố mẹ cản con tu thì sau này phải chịu”, hay “Tôi theo đạo nên tôi đúng”. Những lời ấy khiến người thân sợ hãi hoặc tổn thương, rồi càng xa cách điều mình đang quý trọng.

Câu chuyện bát nước trong phòng ngủ

Một bà cụ ngoài sáu mươi ở một thành phố phía Bắc muốn lập ban thờ nhỏ trong nhà. Chồng bà là giáo viên về hưu, không theo đạo Phật. Những tháng đầu, hai ông bà nói qua nói lại, có hôm căng đến mức bà khóc, ông bỏ ra ngoài.

Bà đến hỏi Nhà chùa. Nhà chùa không khuyên bà thuyết phục ông cho bằng được, cũng không khuyên bà bỏ ý định. Chỉ mời bà thử hai việc: mỗi lần sắp nói về ban thờ, hãy thở ba hơi trước đã. Và trong lúc chờ ông thuận, chọn một góc nhỏ trong phòng ngủ, chỉ dâng bát nước, không đốt hương vì ông bị hen.

Sáu tháng sau, một buổi sáng, bà bước ra thì thấy ông đang đứng trước ban thờ nhỏ, lặng nhìn tôn ảnh. Một lúc sau, ông quay ra nói:

“Tôi không tin như bà đâu. Nhưng tôi thấy bà dạo này bớt nóng. Vậy thì cứ để đó.”

Từ đó, ông chưa bao giờ đứng lễ. Nhưng mỗi lần bà đi chùa về, ông đều pha sẵn một ấm trà.

Việc thờ Phật không làm ông đổi niềm tin. Nhưng nó đã đổi bà. Và sự thay đổi ấy, theo cách rất riêng, đã chạm được vào ông.

Biết đợi, nhưng không bỏ mình

Khi gia đình chưa đồng thuận, bạn vẫn có thể dùng tôn ảnh nhỏ trong giờ riêng rồi cất đi, hoặc thầm niệm Phật, giữ giới, học pháp mà không làm phiền ai. Sự chín chắn đôi khi nằm ở chỗ biết đợi, trong khi vẫn chăm sóc điều thiện đang có.

Nhưng giữ hòa khí không có nghĩa là phải từ bỏ niềm tin, chịu nhục mạ, hay ở yên trong hoàn cảnh nguy hiểm. Bạn có quyền nói ôn hòa về nhu cầu của mình, giữ giới hạn phù hợp và tìm sự hỗ trợ khi cần.

Cũng có khi người mới học đạo về nhà lập tức sửa cả nhà: người này ăn chưa đúng, người kia cúng chưa đúng. Bữa cơm thành căng thẳng. Nếu thấy mình như vậy, chỉ cần bắt đầu lại: bớt một lời giảng cho người khác, thêm một việc chăm sóc. Người thân có quyền lựa chọn tín ngưỡng của họ. Việc của mình là sống cho xứng với điều đang học.

Thực hành trong tuần

Chọn một lúc cả hai bên đều bình tĩnh để trò chuyện, và chỉ đưa ra một đề nghị thôi: thời gian ngồi tu, mức âm thanh, hoặc cách cất tôn ảnh.

Nguyện việc học Phật giúp mình hiểu thêm người đang sống bên mình. Nguyện trong mái nhà còn khác biệt, mỗi người vẫn có chỗ để thở và để thương nhau.

Mỗi ngày cụ thể làm gì? Một thời khóa vài phút với tôn ảnh nhỏ.

Kỳ sau: Một tôn ảnh nhỏ, một thời khóa giữ được lâu dài

Kỳ trước: Nhà chật, chưa có ban thờ: con có tu được không?