Muốn thành Phật cần phải có Tam thân viên mãn

Tam thân Phật: Pháp thân, Báo thân và Hóa thân là thể tính và diệu dụng tâm hoàn hảo của Phật và chúng sinh. Đức Phật là Bậc Toàn giác nên Ngài hiển lộ được hoàn toàn cả Tam Thân. Các chúng sinh phàm tình vì vô minh ám chướng nên không nhận ra Tam Thân Phật. Pháp thân còn được gọi là “thắng nghĩa thân”, hành giả phát tâm Bồ đề cứu độ chúng sinh, sau khi chứng ngộ Không tính mới có thể đạt đến Pháp thân thành tựu. Pháp thân vô tính biệt, là tâm thể. Nhưng Phật lại là bi trí song hành, nên Phật còn có tâm nguyện cứu độ cho muôn vạn chúng sinh, như thế xuất hiện hai loại Sắc thân là Báo thân và Hóa thân: trước chư vị Bồ tát thánh nhân thị hiện Báo thân trang nghiêm, trước chúng sinh phàm phu thị hiện Hóa thân, hướng mọi người tu tập thoát vòng sinh tử. Do vậy, muốn thành Phật cần phải có Tam thân viên mãn.

Tam thân Phật bao gồm:

Pháp Thân (Dharmakaya) là tinh túy, thể tính chân thật của Phật, đồng nghĩa với Chân như, là thể của vũ trụ

Báo thân (Sambhogakaya) hay Đại hỷ lạc thân, là Thân công đức của Phật hiển hiện trong các cõi Tịnh độ

Hóa thân (Nirmanakaya) hay Ứng hóa thân, là Thân Phật thị hiện trong cõi luân hồi với mục đích cứu độ chúng sinh.

Ở mức độ khái quát, trong sự tương ứng với giáo lý Kim cương thừa về Tam Bảo (Phật - Pháp - Tăng) và Tam Căn Bản (Thượng sư - Bản tôn - Không hành, Hộ pháp), chúng ta có thể nói Pháp thân là tinh túy của Phật và Thượng sư; Báo thân là tinh túy của Pháp và Bản tôn; và Hóa thân là tinh túy của Tăng, tức là Tăng đoàn Phật pháp và các bậc Không hành, Hộ pháp. Như vậy, Pháp thân, Báo thân và Hóa thân là tinh túy của Ba quy y (Phật, Pháp, Tăng). “Tinh túy” nói đến chân tâm bản lai của Phật, Pháp và Tăng. Điều này nghĩa là dù chúng ta có biết hay chứng ngộ được Tam thân hay không, về mặt bản thể, tinh túy đó vẫn luôn tồn tại thường hằng.

Phẩm chất của Pháp thân là trí tuệ toàn tri, phẩm chất của Báo thân là tình yêu thương, lòng bi mẫn và phẩm chất của Hóa thân là sự khích lệ bất hoại.

Về bản lai, chúng ta là Pháp thân. Nhưng chúng ta chưa đủ lòng từ bi hay tình yêu thương trong hành động hoặc chúng ta đang không thực hành điều đó, cũng không thể hiện bản thân là một bậc toàn tri hay một người khích lệ những chúng sinh khác, lý do vì chúng ta chưa giác ngộ và vẫn chỉ là những chúng sinh trong cõi luân hồi. Tuy thế, những phẩm chất giác ngộ chắc chắn vẫn tồn tại, ngay cả khi chúng ta không thể hiện thành người tràn đầy lòng bi mẫn, thì lòng bi mẫn căn bản vẫn nằm trong Báo thân bởi vì đó là phẩm chất căn bản của Báo thân. Để thấu hiểu được những điều này, bạn cần thực hành thiền định với tâm chí thành và dưới sự hướng đạo của một Bậc Thầy giác ngộ. Sự thực hành của hành giả chân chính phải tựa như tấm gương tu học thiền định miên mật của Đức Milarepa, bởi sự thực chứng không thể đến từ tri thức.

Việc chứng ngộ được Pháp thân, Báo thân và Hóa thân có nghĩa là hành giả sẽ thực sự đạt được những phẩm chất đó và trở nên bất biến, bất diệt. Hóa thân liên quan nhiều hơn đến thân vật lý chúng ta; Báo thân liên quan nhiều hơn đến khẩu và Pháp thân liên quan nhiều hơn đến ý. Thân, khẩu, ý là những điểm rất quan trọng. Khi hành giả chứng ngộ được Tam thân, Tam thân sẽ tương ứng với thân, khẩu, ý. Khi ấy, tâm sẽ rất ổn định và trí tuệ bản lai sẽ hiển lộ hoàn toàn.

(Nhóm ĐBT biên soạn)

Tham khảo thêm

Hành trình chứng ngộ Tam thân Phật