Tháng cô hồn có phải là tháng kiêng kị nhất trong năm?

Nhiều người cho rằng tháng 7 là “tháng cô hồn” hay “Tết quỷ”,  không đem lại may mắn cho việc cưới hỏi, động thổ, mua sắm, khai trương, xuất hành đi xa... Thật ra khái niệm này xuất phát từ Trung Quốc. Trong dân gian, người Việt gọi đây là dịp “Địa quan xá tội” hay “Xá tội vong nhân”, tức là dịp để các gia đình bố thí, cầu nguyện những linh hồn lang thang, đói khổ, hoặc để khỏi bị các oan hồn quấy phá... Bởi vậy, quan niệm của ngưởi Việt cho rằng không có tháng nào là tháng cô hồn, mà chỉ có tháng xá tội vong nhân. Theo sách “Thiên nguyên ngũ ca” của Đại Hồng, vương đế khi qua đời thường lui lại đến tháng bảy mới cho an táng, vì đây là tháng thân “thượng đắc thiên thời, hạ đắc địa lợi”. Điều này cho thấy tháng 7 là may mắn, không hề có ý nghĩa đen đủi hay đáng sợ như nhiều người thường nghĩ.

Theo Kinh Vu Lan bồn, vong linh những người quá cố được nhờ ơn Đức Phật theo tinh thần báo hiếu của tôn giả Mục Kiền Liên mà được siêu sinh độ hóa về cảnh giới an lành. Đây là tinh thần bình đẳng và yêu thương của người con Phật đối với người sống và cả những người chết, không phân biệt đó là người gần gũi với mình hay người ngoài. Đó cũng là lòng từ bi đối với những vong linh không nơi nương tựa để cầu nguyện cho các vong hồn sớm được siêu thoát. Thay vì cúng bái, tôn thờ những điều mê tín, chúng ta nên hướng tới những điều thiện, như xá tội vong nhân và báo hiếu với cha mẹ, ông bà tổ tiên.

Nhân duyên đức Phật cứu loài ngã quỷ

Theo Kinh Cứu Bạt Diệm Khẩu Đà La Ni nói rằng: lúc bấy giờ Đức Phật đang thuyết pháp tại tăng xá Ni-câu-luật-na trong thành Ca-tỳ-la-vệ, tôn giả A Nan ngồi nhập định ở chỗ thanh vắng. Trong đêm hôm đó, khoảng quá canh ba bỗng thấy một ngã quỷ tên Diệm Khẩu (còn gọi là Diệm Nhiên) xuất hiện, cổ họng nhỏ như cây kim, hình dáng khô gầy xấu xí, tóc xõa rối bời, móng vuốt sắc bén giơ ra rất đáng sợ, miệng phun lửa đỏ. Ngã quỷ đến trước Ngài A Nan và báo rằng còn 3 ngày nữa Ngài sẽ chết rồi đọa đường ngã quỷ. Tôn giả nghe như vây sinh tâm hoảng sợ, liền hỏi xem phải làm sao để thoát khỏi cảnh khổ ấy. Ngã quỷ bảo, nếu ngày mai tôn giả có thể bố thí cho vô số ngã quỷ cùng vô số các vị tiên nhân Bà la môn, mỗi người đều được thí cho một hộc lương thực…. cũng như vì ngã quỷ mà cúng dường Tam bảo thì bản thân Ngài sẽ được tăng tuổi thọ lại cũng giúp cho ngã quỷ này được thoát khỏi cảnh khổ và sinh lên cõi trời.

Tôn giả A Nan nhìn thấy ngã quỷ thân hình khô gầy xấu xí, miệng phun lửa đỏ, cổ họng nhỏ như cây kim… lại nói ra những lời đáng sợ như vậy thì hết sức kinh hoàng, vội vàng đứng dậy tìm đến Đức Phật, cầu xin Ngài chỉ dạy phương thức để không phải đọa cảnh ngã quỷ.

Đức Phật bảo A Nan: “Ông không nên quá lo lắng, ta có cách giúp ông có thể bố thí cho vô số ngã quỷ cùng vô số các vị tiên nhân Bà la môn đều được đầy đủ món ăn thức uống”.

Kinh cũng dạy rằng: “Tất cả chúng sinh đều do nơi ăn uống mới sống được, nếu không ăn uống, thì thân thể ốm gầy, dẫu có thí tài, thí pháp cũng không đủ cho sinh mạng; nay nhân sự cực khổ của chúng sinh, mà khởi cái bi tâm, nên dùng chân ngôn vật thực, mà cúng thí cho Quỷ loại, khiến đặng dứt khổ được vui”.

Sau đó, Đức Phật truyền dạy chân ngôn Vô lượng uy đức tự tại quang minh thù thắng diệu lực (tức chú biến thực). Đức Phật dạy Ngài A Nan rằng, chân ngôn này có năng lực giúp người trì chân ngôn có thể bố thí cho vô số ngã quỷ, vô số vị tiên nhân Bà la môn… đều được no đủ với các món ăn thức uống tùy theo nghiệp lực của họ; giúp họ được thoát khổ, đồng thời giúp người trì chân ngôn tăng được tuổi thọ…

Khi thực hành bố thí theo pháp này thì vô số ngã quỷ khắp bốn phương ngay khi ấy đều thấy trước mặt họ có đầy đủ các món ăn. Những ngã quỷ ấy thọ nhận thức ăn này rồi đều được no đủ, lại sẽ bỏ thân ngã quỷ mà sinh lên cõi trời.

Nghi thức Mông sơn thí thực

Vào đời nhà Tống, có ngài Bất Không Tam Tạng chuyên tu Mật giáo ở núi Mông (thuộc tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc). Bằng độ cảm tâm của vị tu chứng, ngài nhìn thấy các loài ở thế giới âm đến xin ăn. Với lòng từ bi, ngài cho cô hồn thức ăn bằng cách đọc những câu thần chú, thì mỗi loài tự cảm thấy no đủ. Từ đó, Ngài soạn ra nghi thức cúng thí cô hồn, gọi là Mông Sơn thí thực. Bấy giờ, Phật giáo mới chính thức có nghi thức cúng cô hồn. Ngày nay, hầu hết các chùa tại Việt Nam đều tụng Mông sơn thí thực vào thời công phu chiều mỗi ngày, để cúng thí cho cô hồn, vì Đức Phật dạy rằng buổi chiều là giờ ăn của ngã quỷ.

Sau khi tụng danh hiệu Phật và Bồ tát, chúng ta quy y Tam Bảo và sám hối cho cô hồn. Quy y Tam Bảo vì đó là mô hình cần thiết tất yếu cho tất cả những ai muốn đi trên con đường bình an vĩnh cửu thật sự. Khi đã quy y Tam Bảo, các loại cô hồn được nhắc nhở thêm về việc sám hối. Sở dĩ giờ đây linh hồn vất vưởng khổ sở chỉ vì tham lam, sân hận, ngu si của ba nghiệp thân khẩu ý từ vô thủy kiếp mà tạo ra vô số tội. Ngày nay, nương nhờ theo Tam Bảo, biết rõ tội lỗi của mình, hết lòng ăn năn sám hối cho tiêu tội, xóa được nghiệp thức.

Sau cùng tụng cho cô hồn một loạt các chân ngôn như diệt định nghiệp, biến thực, biến thủy chân ngôn, v.v… Và nghi Mông Sơn thí thực kết thúc bằng Bát Nhã Tâm Kinh, hồi hướng như thường lệ.

Qua phần cúng thí thực cô hồn, chúng ta thấy lòng từ bi của chư Phật cùng sức mạnh của câu chân ngôn cộng hưởng với năng lực tu hành đức độ của hành giả tác động vào thần thức của cô hồn, giúp cô hồn, ngã quỷ tỉnh ngộ và siêu thoát.

Từ nghi thức Mông Sơn thí thực công phu mỗi ngày, hoặc tổ chức trong ngày lễ Vu Lan rằm tháng 7, chúng ta rút ra bài học thiết thực. Những hành giả muốn đi trên con đường thánh thiện giải thoát của Đức Phật không gì khác hơn là phải nỗ lực phát huy trí tuệ, trưởng dưỡng tình yêu thương, phát triển đời sống giới đức, phạm hạnh. Vì chỉ có đức hạnh và trí tuệ mới tạo cho hành giả tự tại trong mọi tình huống, cứu độ vong linh, cô hồn, tạo phúc điền cho người tại thế nương nhờ.

Nghi thức Mông sơn thí thực

(Nhóm ĐBT biên soạn)