Trói buộc và ngăn che

Thứ bảy, 21/05/2016, 12:44

Trói buộc và ngăn che

Một thời, Thế Tôn trú giữa những người Sumbha, tại thị trấn Setaka dạy các Tỷ kheo:

Này các Tỷ kheo, có năm cấu uế này đối với vàng. Đó là sắt, đồng, thiếc, chì và bạc. Do những cấu uế này, vàng bị uế nhiễm, không có nhu nhuyến, không có kham nhậm, không có chói sáng, dễ bị bể vụn và không chân chánh chịu sử dụng.

Cũng vậy, này các Tỷ kheo, có năm cấu uế của tâm. Đó là dục tham, sân, hôn trầm, trạo hối và nghi. Chính những cấu uế này khiến tâm bị uế nhiễm, không có nhu nhuyến, không có kham nhậm, không có chói sáng, dễ bị bể vụn và không chân chánh được định tĩnh để đoạn diệt các lậu hoặc.

(ĐTKVN, Tương Ưng Bộ V, phẩm Triền cái, phần Cấu uế, Nxb Tôn Giáo, 2002, tr.146)

Lời bàn:

Trong công nghệ luyện kim, việc thanh lọc các tạp chất ra khỏi quặng là một trong những công đoạn quan trọng để tác thành chất lượng sản phẩm. Cũng vậy, trong lĩnh vực luyện tâm, điều tối cần là phải loại bỏ những cấu uế, dơ bẩn ra khỏi tâm thì mới có thể điều phục tâm trở thành thanh tịnh.

Muốn thành tựu thiền định, trước hết và quan trọng nhất phải vượt qua chướng ngại năm triền cái. Dục tham, sân hận, hôn trầm, trạo hối và nghi ngờ là năm thứ tạp chất, cấu uế khiến cho tâm bị tróibuộc vào các dục và làm ngăn che, chướng ngại thiền định. Do vậy, bước đầu thanh lọc tâm cũng chính là nỗ lực tịnh hóa năm món trói buộc và ngăn che này.

Tâm chúng ta chẳng bao giờ yên lặng mà luôn bị khuấy động. Chỉ cần ngồi yên vài phút thôi thì rất dễ dàng nhận ra điều ấy. Bước đầu thực tập thiền định, năm triền cái này là trở lực chủ yếu khiến hành giả khó đạt đến nhất tâm. Tuy nhiên, nếu hành giả tinh tấn nhiếp tâm vào đề mục (niệm hơi thở, niệm Phật hay trì chú…) đồng thời ghi nhận một cách rõ ràng về sự xuất hiện, tồn tại và ra đi của năm triền cái cùng các phiền não khác (nếu có) thì dần dần sẽ thiết lập được chánh niệm, an trú vững chãi trong đề mục.

Chánh niệm là vũ khí sắc bén để tiêu diệt năm triền cái. Do đó, thực tập để phát huy chánh niệm thường trực đến cao độ là nền tảng quan trọng của thiền định. Vượt qua sự trói buộc và ngăn che của triền cái mới có khả năng tiến vào Sơ thiền. Nhiếp phục và chuyển hóa được năm triền cái là hành giả đã bước lên một giai đoạn mới trong lộ trình thăng hoa tâm. Từ Sơ thiền lên đến Tứ thiền cùng với nỗ lực thiền quán về vô ngã, triệt tiêu mười kiết sử tức chứng Thánh vị A la hán là một chặng đường dài, điều phục tham, sân, si của mình.

____________

(*) Đại tạng kinh Việt Nam

(Trích "Lời Phật dạy trong Kinh tạng Nikàya"
HT. Thích Quảng Tánh
Nguồn: Nhà Xuất Bản Tôn Giáo)

Thẻ

si mê

đức Phật

Thế Tôn

phạm hạnh

vô cảm

tâm cấu uế

Sự kiện

Khóa tu Hộ Pháp Mahakala

Đại Hộ pháp Mahakala - tiêu trừ ác nghiệp và các hoàn cảnh bất lợi Đại Huyền Kim Cương Hộ pháp Mahakala được coi là sắc tướng uy mãnh do Đức Quan Âm Đại Bi hóa hiện, nêu biểu thần lực, trí tuệ và các công hạnh bi mẫn uy mãnh của chư Phật. Mahakala là Hộ pháp hàng đầu, uy mãnh và tràn đầy thần lực, tiêu trừ ác nghiệp, các chướng ngại, và các hoàn cảnh bất lợi. Mahakala bảo vệ Phật pháp tránh khỏi sự suy thoái, tiêu trừ các thế lực gây chướng ngại đối với Phật pháp và, dẫn dắt các hành giả và bảo vệ họ tránh khỏi tất cả các vô minh và mê lầm.

Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên (Đại Đình, Phú Thọ)

Chủ nhật - ngày 14/06/2026

Ngày

Giờ

Phút

Đăng ký sự kiện

📣 Lịch tu tập tháng 6 năm 2026 tại Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên

Quý đạo hữu hoan hỷ lưu lại lịch, lên kế hoạch tham dự và chia sẻ tới người thân, bạn bè:

14/06 (Chủ nhật) Khóa tu Hộ Pháp Mahakala
22/06 (Thứ hai) Đại đàn Cầu an - Pháp hội Dược Sư
24/06 (Thứ tư) Khóa tu Phật Trường Thọ và Khoá tu Hộ Pháp
28/06 (Chủ nhật) Khóa Lễ cầu siêu độ chư Hương linh
29/06 (Thứ hai) Khóa tu Quan Âm- Tam bộ Tài Thiên

👉 Xem lịch chi tiết và đăng ký tham dự tại đây

Trói buộc và ngăn che

Hướng dẫn chiêm bái

Lịch vũ trụ