Kỳ 3: Thân và hơi thở: đưa con ngựa khí về chuồng

Bạn đang đọc kỳ 3 trong chuỗi bài Nương Giấc Ngủ Về Nhà

Truyền thống Kim cương thừa có một hình ảnh rất sống động để nói về thân và tâm: tâm như người cưỡi ngựa, khí như con ngựa.

Khí là năng lượng chuyển động trong thân, biểu hiện rõ nhất qua hơi thở. Người cưỡi đi đâu là do ngựa đưa. Ngựa hoảng loạn thì người ngồi trên lưng không thể an. Ngược lại, khi ngựa đi chậm lại, thở đều, thì tự nhiên người cưỡi cũng thôi chao đảo.

Đó là lý do mọi truyền thống thiền định đều bắt đầu từ hơi thở. Ta không thể ra lệnh cho tâm ngừng suy nghĩ. Nhưng ta có thể điều chỉnh hơi thở, và tâm sẽ đi theo. Khi lo lắng, hơi thở ngắn, nông, dồn lên ngực. Khi bình an, hơi thở dài, sâu, xuống tận bụng.

Người thời nay khó ngủ phần lớn vì con ngựa khí vẫn đang phi. Cả ngày tâm chạy, khí chạy theo, dồn lên phần trên của thân: đầu nóng, mắt căng, vai cứng, ngực nặng, trong khi tay chân lại lạnh. Các bậc Thầy dạy rằng khi khí dồn lên đầu như thế, giấc ngủ không thể đến. Việc cần làm là đưa khí xuống.

Trước khi lên giường: ngâm chân

Ngâm chân nước ấm chừng 10 phút trước khi đi nằm. Việc nhỏ này kéo năng lượng từ đầu xuống chân, đặc biệt hợp với người hay nghĩ nhiều.

Bước 1: Tư thế sư tử

Nằm nghiêng về bên phải, hai chân hơi co tự nhiên, lòng bàn tay phải đặt dưới má phải, tay trái buông xuôi theo thân trái. Đây là tư thế sư tử, tư thế Đức Phật nằm khi nhập Niết bàn, và cũng là tư thế chư Tổ khuyên dùng khi hành trì trong giấc ngủ. Nếu vì lý do sức khỏe không nằm nghiêng phải được, cứ nằm cách nào dễ chịu nhất.

Tư thế sư tử: Nằm nghiêng về bên phải, hai chân hơi co tự nhiên, lòng bàn tay phải đặt dưới má phải, tay trái buông xuôi theo thân trái. 

Bước 2: Chín vòng hô hấp tịnh hóa

Đây là một thực hành dự bị cổ xưa, được giản lược để có thể làm ngay trên giường.

• 3 vòng đầu: Dùng ngón tay khẽ bịt lỗ mũi phải. Hít vào thật chậm bằng lỗ mũi trái, hình dung luồng khí trong mát đi vào. Rồi đổi tay, bịt lỗ mũi trái, thở ra bằng lỗ mũi phải, hình dung mọi mệt nhọc tan thành làn khói xám rồi biến mất.

• 3 vòng giữa: Đổi ngược lại: hít vào bằng lỗ mũi phải, thở ra bằng lỗ mũi trái.

• 3 vòng cuối: Buông tay xuống. Hít vào và thở ra bằng cả hai lỗ mũi. Lần này, khi thở ra, hãy buông luôn cả nỗ lực.

Nếu dùng tay bịt mũi khi đang nằm thấy vướng víu, chỉ cần làm 3 vòng cuối.

Bước 3: Từ đỉnh đầu xuống rốn

Sau 9 vòng, đừng điều khiển hơi thở nữa. Chỉ giữ một nguyên tắc: thở ra dài hơn hít vào.

Rồi đưa sự chú ý lên đỉnh đầu. Cảm nhận sức nặng của đầu trên gối. Từ đó, chỉ đi xuống, không đi ngược lên: trán mềm ra, mắt mềm ra, quai hàm rời ra, cổ, vai, cánh tay, ngực. Ở mỗi nơi, cảm nhận sức nặng của nó, như thể mặt nệm đang đỡ lấy từng phần. Hãy đặc biệt chú ý quai hàm và vai.

Bước 4: Nghỉ nơi vùng rốn

Khi đến bụng, dừng lại ở vùng rốn và để sự chú ý nghỉ ở đó. Cảm nhận bụng nâng lên khi hít vào, hạ xuống khi thở ra.

Đây là lời dạy quý của nhiều bậc Thầy Kim Cương Thừa: sự chú ý đặt ở đâu, khí đi về đó. Khi sự chú ý nằm yên nơi bụng dưới, năng lượng theo đó lắng xuống, và tâm cũng lắng theo.

Nếu tâm chạy lên đầu, không cần tự trách. Nhẹ nhàng đưa nó về rốn, như dắt con ngựa về chuồng. Nằm yên như thế. Không cố ngủ. Chỉ để khí nằm dưới thấp, và để tâm nằm cùng nó.

Với một số người, việc chú ý vào hơi thở lại khiến họ hồi hộp. Nếu quý vị là một trong số đó, xin đừng ép. Hãy bỏ phần hơi thở, chỉ cảm nhận sức nặng của thân.

Thực hành đêm nay
Ngâm chân 10 phút. Nằm tư thế sư tử. 9 vòng hô hấp tịnh hóa, hoặc chỉ 3 vòng cuối. Đi từ đỉnh đầu xuống, dừng ở rốn, và nghỉ ở đó.

Nếu mất ngủ kéo dài nhiều tuần, hoặc kèm theo ngáy to, ngưng thở khi ngủ hay buồn bã kéo dài, xin hãy đi khám thầy thuốc.

Từ Đại Bảo Tháp: Khi về Tây Thiên, những vòng đi nhiễu chậm rãi quanh Đại Bảo Tháp, bước chân theo hơi thở, cũng là một cách tuyệt vời để thân lắng xuống và khí trở về nơi thấp.

Kỳ tới: Chân ngôn: cho tâm một chỗ để về

Xem lại kỳ trước TẠI ĐÂY.