Ví dụ về Tâm

Tâm không có gì có thể dùng làm ví dụ được. Phàm là những thứ đem ví với Tâm đều là bất đắc dĩ mà phải tạm lấy thứ có điểm na ná giống, chứ chẳng phải là thật sự giống tâm. Thử nêu một vài thứ: Như đem gương mà ví với Tâm. Vì cho rằng gương có thể soi tỏ vật và lúc vật chưa tới, Tâm không định đón; lúc vật trước gương, gương không ghét yêu; lúc vật đi rồi, Tâm không lưu luyến. Tâm của Thánh nhân thường tịch thường chiếu, ba thời không tịch, nên ví như gương. Song đó là chỗ lấy điểm hơi giống nhau mà thôi. Nếu xét cho cùng thì gương thực vô tri. Tâm có quả thật là vô tri như vậy không? Thế thì tăm tối chẳng khôn thiêng, làm sao có thể gọi là chân thể diệu minh được. Hoặc ví (Tâm) với châu báu, hoặc ví với hư không, bao loại ví von, cũng đều như vậy cả.

Trích "Bút ký bên cửa trúc"
Tác giả: Chu Hoành Đại sư
Dịch giả: Thích Viên Thành