Bài 1: Gửi người đang thức lúc ba giờ sáng

Bạn đang đọc bài đầu tiên trong chuỗi bài Đêm Trắng Không Cô Độc

Nếu quý vị đang đọc những dòng này lúc nửa đêm, xin cho phép chúng tôi ngồi cạnh quý vị một lúc.

Chúng tôi biết cảm giác ấy. Căn phòng tối. Người bên cạnh thở đều. Chiếc đồng hồ mà quý vị đã tự hứa không nhìn, vậy mà vẫn nhìn: ba giờ mười lăm. Trong đầu, một phép tính quen thuộc bắt đầu chạy. Nếu ngủ ngay bây giờ thì còn được ba tiếng. Nếu không… Và cùng lúc đó, một nỗi sợ âm thầm dâng lên: ngày mai lại họp, lại lái xe, lại phải tỏ ra bình thường trước mọi người.

Người không mất ngủ khó hiểu được điều này. Họ bảo: cứ nằm xuống là ngủ thôi mà. Họ khuyên uống sữa ấm, tập thể dục, bớt suy nghĩ. Quý vị đã thử hết. Và mỗi lời khuyên không hiệu quả lại để lại thêm một chút xấu hổ, như thể mình đang thất bại ở một việc mà ai cũng làm được.

Xin nói rõ ngay từ đầu: mất ngủ kéo dài là một bệnh thật, không phải sự yếu đuối. Nó có cơ chế riêng, có cách điều trị riêng, và quý vị không có lỗi gì khi mắc phải nó.

Hai mũi tên

Đức Phật có kể một câu chuyện rất ngắn. Một người bị trúng mũi tên. Đau. Rồi ngay sau đó, người ấy lại tự bắn vào mình mũi tên thứ hai: sợ hãi, oán trách, lo lắng về vết thương. Mũi tên thứ hai thường đau hơn mũi tên thứ nhất.

Với người mất ngủ, mũi tên thứ nhất là việc không ngủ được. Mũi tên thứ hai là tất cả những gì ta khoác lên nó: “Lại nữa rồi. Mình hỏng rồi. Mai chết mất. Tại sao chỉ có mình?”

Chuỗi bài này không hứa rút được mũi tên thứ nhất ngay đêm nay. Có những nguyên nhân thuộc về thân, về bệnh lý, về hoàn cảnh, cần thời gian và cần thầy thuốc. Nhưng mũi tên thứ hai, thì ta có thể học cách thôi bắn. Và khi thôi bắn mũi tên thứ hai, rất thường là mũi tên thứ nhất cũng dần lỏng ra.

Một hơi thở giữa hai mũi tên

Có một khoảng rất nhỏ giữa mũi tên thứ nhất và mũi tên thứ hai. Chỉ dài bằng một hơi thở.

Lần tới, khi vừa nhận ra mình đang thức giữa đêm, trước khi phép tính kịp chạy, hãy làm đúng một việc: thở ra một hơi thật dài. Dài như tiếng thở phào sau khi đặt xuống một gánh nặng. Chỉ một hơi thôi.

Hơi thở ấy chưa làm quý vị ngủ được. Nhưng nó chen vào đúng khoảnh khắc mũi tên thứ hai sắp bắn ra, và cho quý vị một lựa chọn khác.

Truyền thống Kim Cương thừa có gì cho người mất ngủ

Các bậc Thầy Kim cương thừa đã sống nhiều thế kỷ với những đêm dài. Trong hang núi lạnh giá, trong những kỳ nhập thất nhiều năm, các Ngài đã tìm ra cách làm việc với tâm vào ban đêm: cách dùng hơi thở hạ năng lượng từ đầu xuống, cách dùng âm thanh của chân ngôn để nương tựa, cách nhìn thẳng vào nỗi lo, và cách biến chính nỗi khổ của mình thành lòng thương đối với người khác.

Những lời dạy ấy vẫn đang được gìn giữ trong Truyền thừa Drukpa và được chia sẻ tại Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên. Sáu bài tới sẽ lần lượt trao những điều ấy, từng chút một, theo cách người đi làm hôm nay có thể áp dụng.

Chỉ xin quý vị một điều: đừng đọc để tìm phép màu. Hãy đọc như nghe một người bạn đã từng đi qua những đêm như thế.

Đêm nay
Nếu tỉnh giữa đêm, thở ra một hơi thật dài. Rồi thầm nói với mình: “Đây là mũi tên thứ nhất. Mình không cần bắn thêm mũi thứ hai.” Chỉ vậy thôi.

Nếu quý vị đang dùng thuốc ngủ, xin đừng tự ý ngưng. Mọi thay đổi về thuốc cần có ý kiến của bác sĩ.

Từ Đại Bảo Tháp: Những người viết chuỗi bài này, từ Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên, muốn quý vị biết rằng có những người đang nghĩ đến quý vị trong đêm, và hồi hướng cho quý vị trong những thời khóa tụng niệm.

Bài 2: Giường không phải chiến trường