Mong hạnh phúc nhưng vẫn gieo nhân khổ đau

Trong bài giảng tại Đại Bảo Tháp Mandala Tây Thiên, Đức Nhiếp Chính Vương Kyabje Drukpa Thuksey Rinpoche giúp chúng ta nhận diện sự mâu thuẫn ấy: mong tránh khổ đau nhưng vẫn để tham lam, tức giận và ganh ghét chi phối tâm mình.

Qua ví dụ gần gũi về việc ăn uống chỉ để thỏa mãn khoái khẩu dù biết có thể gây hại, Ngài chỉ ra tầm quan trọng của trí tuệ trong việc hiểu nhân quả và điều chỉnh hành vi. Mong muốn hạnh phúc cần đi cùng sự thực hành: nhận biết và từng bước đoạn trừ những nguyên nhân gây bất hạnh.

Kính mời quý vị lắng nghe để cùng nhìn lại những hạt giống mình đang gieo mỗi ngày.

Tất cả chúng ta nói là không thích khổ đau nhưng lại rất thích gieo nhân của đau khổ. Nói là thích hạnh phúc nhưng lại thích gieo nhân của không hạnh phúc.

Và nếu như chúng ta thiếu trí tuệ thì chúng ta sẽ không thể hiểu được cuộc sống hay bản chất của khổ đau. Dĩ nhiên, chúng ta có cảm nhận, chúng ta cũng có những cảm thọ về đau khổ khi bệnh hoạn hay khi phiền não. Nhưng chúng ta không thực sự hiểu rõ nguyên do của khổ đau là gì, không hiểu rõ bản chất thật của khổ đau.

Chẳng hạn, khi chúng ta tức giận, chúng ta cứ tức giận một cách thoải mái. Chúng ta không nghĩ rằng chính sự tức giận là khổ đau, là nguyên nhân của đau khổ. Hay những lúc chúng ta mong cầu việc này, việc kia, chúng ta tham lam, chúng ta cũng chẳng biết rằng tham lam là đau khổ và cứ thoải mái để cho tâm tham của mình chi phối.

Cả ngày, do không hiểu bản chất của khổ đau và nguyên nhân của đau khổ, chúng ta nghĩ rằng tham, sân là bình thường, ganh ghét cũng bình thường. Cho nên tâm chúng ta hoang dã, thoải mái, lúc thì tham, lúc thì sân, lúc thì ganh ghét. Tất cả những trạng thái tâm ấy chính là những nguyên nhân của đau khổ. Tại sao chúng ta lại để cho tâm mình hoang dã? Bởi chúng ta thiếu mất trí tuệ. Chúng ta không có trí tuệ để hiểu rõ về bản chất của khổ đau và những nguyên nhân của đau khổ.

Tôi lấy một ví dụ rất đơn giản. Khi ăn uống, chúng ta chỉ thích ăn những gì thỏa mãn khoái khẩu. Chúng ta không cần biết những thức ăn này có tác hại gì, và đôi khi có biết những thức ăn ấy sẽ đem đến bệnh tật, đem đến những tác hại cho sức khỏe, nhưng để thỏa mãn khoái khẩu, do vô minh, chúng ta cứ ăn mà không cần quan tâm đến tác hại của nó.

Đó chính là thiếu trí tuệ, không có trí tuệ, không có sức mạnh của trí tuệ. Cho nên chúng ta hành xử một cách vô minh, chúng ta nghĩ một cách vô minh, chúng ta làm tất cả mọi việc một cách vô minh, tạo ra rất nhiều những nhân đau khổ.

Tất cả chúng ta ai cũng nói rằng: “Tôi không thích khổ đau, tôi chỉ muốn có cuộc sống bình an và hạnh phúc.” Nhưng thực tế thì tất cả chúng ta nói là không thích khổ đau nhưng lại rất thích gieo nhân của đau khổ. Nói là thích hạnh phúc nhưng lại thích gieo nhân của không hạnh phúc.

Chúng ta không biết đoạn trừ những nhân của khổ đau, không biết tránh những nhân của bất hạnh. Vì vậy, chúng ta cứ thích hạnh phúc nhưng hạnh phúc chẳng bao giờ đến. Chúng ta không thích khổ đau nhưng khổ đau vẫn đến. Bởi chúng ta không biết rõ, không có trí tuệ để hiểu rõ về nhân và quả của khổ đau.