Phần 2: Nhận biết Khổ đế — Lời dạy đầu tiên của Đức Phật

Khổ Đế — chân lý đầu tiên cần thấu hiểu

Điều cốt yếu mà chúng ta cần khắc cốt ghi tâm hôm nay, chính là phải suy ngẫm thật sâu sắc về Khổ Đế — chân lý đầu tiên trong Tứ Diệu Đế mà Đức Phật đã trao truyền. Việc thực sự nhận biết được khổ đau là điều quan trọng vô cùng, không gì có thể thay thế.

Vì sao vậy? Bởi vì chính do chúng ta không nhận biết được khổ đau, không thấu hiểu được bản chất của nó, nên cứ mãi bám luyến vào luân hồi. Cho nên chúng ta hoàn toàn không có cơ hội để hướng tâm về phía giải thoát của Thanh Văn thừa, cũng không có cơ hội đặt trọn niềm tin nương tựa vào cõi Cực Lạc để được tái sinh nơi đó. Tất cả các cánh cửa đều khép lại, bởi vì chúng ta thậm chí chưa từng nhìn thấy chúng.

Phân biệt hiểu biết trí năng và thực chứng kinh nghiệm

Có người sẽ thắc mắc: vậy tại sao trong luân hồi lại tồn tại nỗi khổ của tham ái chấp trước? Câu trả lời thật giản dị, nhưng cũng thật đau lòng: đó là vì chúng ta không nhận biết được nguyên nhân của khổ đau trong cõi luân hồi này. Tóm gọn lại, chỉ có thế thôi — chúng ta chưa thấy, chưa biết, chưa thấu.

Có thể quý vị sẽ nói: nhưng tôi đã đọc nhiều kinh sách, tôi đã hiểu những điều này từ khi còn nhỏ. Vâng, đúng vậy. Những người đọc nhiều kinh sách đều có thể hiểu được. Tuy nhiên — và đây là điểm then chốt — đó mới chỉ là sự hiểu biết trên phương diện trí năng (Intellectual), chứ chưa phải là sự thực chứng trên phương diện kinh nghiệm (Experiential).

Chính vì chúng ta chưa thực chứng được điều đó, nên chúng ta cứ buông xuôi mặc kệ khổ đau, mà tâm niệm thực sự muốn đoạn tận khổ đau thì căn bản chẳng hề khởi lên trong tâm trí. Tâm niệm muốn được sinh về cõi Cực Lạc cũng chẳng hề khởi lên. Chúng ta cứ thế mà bám chấp vào luân hồi mà sống, mà chết.

Đặt niềm tin nương tựa nơi cõi Cực Lạc

Vì vậy, lời dạy rằng phải nhận biết được khổ đau chính là lời giáo huấn đầu tiên trong toàn bộ giáo Pháp mà Đức Phật Thế Tôn đã thuyết giảng. Phải nhận biết khổ đau. Phải đoạn trừ nguyên nhân của khổ đau. Đó là kim chỉ nam, là lời tâm huyết đầu tiên Đức Phật gửi gắm cho chúng ta.

Hiện nay, ngay cả các bậc học giả uyên thâm, các bậc đại trí thức của chúng ta — nếu xét trên cách tư duy về Phật pháp — thì những người vốn có tâm hướng Phật, vì sao họ vẫn chưa nhận biết được điều này? Hôm nay tôi xin được nói thật rõ ràng từ đây, mong các bậc học giả các vị cũng hãy thuyết giảng những điều này cho thính chúng. Nếu các bậc học giả cùng nhau thuyết giảng, thì giáo lý này sẽ được phát triển rộng khắp.

Tuy nhiên, đối với chúng ta hôm nay, chỉ có tâm hướng Phật thanh tịnh thôi thì chưa đủ. Chúng ta phải biến giáo Pháp của Đức Thế Tôn thành nơi nương tựa thực sự trong cuộc đời mình. Mà nơi nương tựa cao cả nhất mà chúng ta cần đặt trọn niềm tin, chính là cõi Cực Lạc của Đức Phật A Di Đà.

Nếu chúng ta đặt tâm chuyên nhất vào cõi Cực Lạc, đặt tâm hoàn toàn vào đó, với lòng tín tâm nhất tâm bất loạn, đặt niềm tin nương tựa nơi Đức Phật Thế Tôn mà an trú, thì chúng ta phải tiến bước trên nền tảng của sự nhận biết khổ đau. Phải tìm ra phương tiện giải thoát trên nền tảng ấy.

Tất cả chúng ta cần phải tư duy cho thật thấu đáo, và phải tích lũy nhân duyên để được tái sinh về cõi Cực Lạc. Chúng ta phải an trụ với tâm nhất tâm chuyên chú. Không nên để mình bị cuốn theo sức mạnh của các phiền não, mà phải đoạn trừ phiền não, tích lũy thiện nghiệp, và làm cho cuộc đời này trở nên có ý nghĩa.

Thời gian dành cho việc suy ngẫm không còn nhiều đâu, quý vị ạ. Cuộc đời này ngắn ngủi vô cùng, như giọt sương trên đầu ngọn cỏ buổi sớm. Cho nên ngay bây giờ, chúng ta phải dụng tâm suy ngẫm cho thật tốt, và phải tìm cho ra phương tiện để được tái sinh về cõi Cực Lạc.